W Polsce psy myśliwskie cieszą się ogromną popularnością, a ich hodowla i szkolenie regulowane są przez Polski Związek Łowiecki oraz międzynarodową federację kynologiczną FCI. Warto poznać podziały ras, ich specjalizacje i wymagania, aby wybrać psa najlepiej dopasowanego do własnych potrzeb łowieckich.
W tym artykule przedstawiamy kompleksowy przewodnik po psach myśliwskich – omówimy wszystkie grupy ras według klasyfikacji FCI, wyjaśnimy specjalizacje poszczególnych typów i podpowiemy, jak skutecznie szkolić psy do polowań.
Klasyfikacja psów myśliwskich według FCI
Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) klasyfikuje rasy psów myśliwskich w kilku grupach, z których najważniejsze dla myślistwa są:
Grupa VI FCI – Gończe i posokowce
Do grupy VI zaliczamy psy gończe i posokowce, które specjalizują się w tropieniu i pościgu za zwierzyną:
Gończe – psy wyspecjalizowane w gonitwie za zwierzyną, wykorzystujące zarówno węch, jak i wzrok. Charakteryzują się wytrzymałością, szybkością i determinacją w pościgu. W Polsce najpopularniejsze rasy to gończy polski, gończy bieszczadzki i ogar polski.
Posokowce – psy tropowe specjalizujące się w odnajdywaniu rannej zwierzyny po śladach krwi. Ich zadaniem jest tropienie postrzałków – odnajdywanie ciężko rannych zwierząt, które odeszły z miejsca strzału. Klasyczne rasy to posokowiec bawarski i posokowiec hanowerski.
Grupa VII FCI – Wyżły
Wyżły to psy wystawiające zwierzynę – ich zadaniem jest zlokalizowanie zwierzyny, zatrzymanie się przy niej (usta w postawie) i wskazanie miejsca, gdzie znajduje się zwierzyna. Po strzale aportują ją.
W grupie VII wyróżniamy:
- Wyżły kontynentalne – niemieckie (pointer, kurzhaar), czeskie (fousek), węgierskie (vizsla)
- Wyżły brytyjskie – setery (angielski, irlandzki, szkocki), pointery angielskie
- Wyżły pointery – charty myśliwskie (chart afgański, chart perski)
Grupa VIII FCI – Aportery, płochacze i psy dowodne
Aportery (retrivery) – psy specjalizujące się w aportowaniu strąconej zwierzyny, szczególnie z wody. Doskonale radzą sobie z ptactwem wodnym. Popularne rasy to labrador retriever, golden retriever i flat coated retriever.
Płochacze (spaniele) – psy do pracy w gęstwinach, wypłaszające zwierzynę z krzaków i zarośli. Do grupy VIII należą cocker spaniel angielski, springer spaniel angielski i wiele innych ras spanieli.
Psy dowodne – rasy wykorzystywane do pomocy myśliwemu w różnych czynnościach.
Grupa IV FCI – Jamniki (norowce)
Jamniki to psy specjalizujące się w pracy pod ziemią – w norach lisów, borsuków i innych zwierząt norowych. Ich zadaniem jest wytropienie zwierzęcia w norze, szczurowanie (oszczekiwanie) i wypłoszenie jej na powierzchnię.
W Polsce jamniki myśliwskie są wysoko cenione ze względu na swoją zaciętość i determinację w pracy.
Grupa V FCI – Szpice i psy pierwotne
W grupie V znajdują się rasy pierwotne o myśliwskich instynktach, wykorzystywane w łowiectwie skandynawskim i syberyjskim:
- Łajka karelsko-fińska
- Elchund (pies na łosie)
- Kareli (pies na niedźwiedzie)
Specjalizacje psów myśliwskich
Tropowce (posokowce)
Tropowce specjalizują się w odnajdywaniu rannej zwierzyny po śladach krwi. Ich praca jest nieoceniona przy polowaniach na grubą zwierzynę – jelenie, dziki, sarny. Tropowiec potrafi podjąć trop i prowadzić myśliwego przez kilka godzin, nawet jeśli trop jest stary i przerywany.
Przykładowe rasy:
- Posokowiec bawarski – najpopularniejszy tropowiec w Polsce
- Posokowiec hanowerski – cięższy, o większej sile tropienia
- Bloodhound – rasa angielska o niezwykłym węchu
Norowce
Norowce to psy specjalizujące się w pracy w norach – ich zadaniem jest wytropienie lisa lub borsuka pod ziemią, oszczekiwanie go i wypłoszenie na powierzchnię, gdzie czeka myśliwy. Norowce muszą być odważne, zacięte i nieustępliwe.
Przykładowe rasy:
- Jamniki myśliwskie (wszystkie odmiany)
- Teriery myśliwskie (np. terier norweski, terier szkocki)
Gończe
Gończe polują na zasadzie pogoni – po wykryciu tropu ruszają za zwierzyną, szczekając, aby informować myśliwego o położeniu i kierunku ucieczki. Praca gończych jest szczególnie widowiskowa podczas polowań zbiorowych.
Przykładowe rasy:
- Gończy polski – polska rasa narodowa
- Gończy bieszczadzki – rasa regionalna
- Ogar polski – ciężki gończy o doskonałym węchu
- Basset hound – rasa angielska
- Beagle – popularna rasa gończa
Wyżły
Wyżły to psy wszechstronne – potrafią zarówno wystawiać zwierzynę, jak i aportować. Ich praca polega na zlokalizowaniu zwierzyny, zatrzymaniu się w postawie (usta) i czekaniu na strzał myśliwego. Po strzale aportują zwierzynę.
Przykładowe rasy:
- Wyżeł niemiecki krótkowłosy (Kurzhaar)
- Wyżeł niemiecki szorstkowłosy (Drahthaar)
- Wyżeł czeski szorstkowłosy (Fousek)
- Wyżeł węgierski (Vizsla)
- Seter angielski
- Pointer angielski
Aportery
Aportery specjalizują się w odnajdywaniu i przynoszeniu (aportowaniu) strąconej zwierzyny, szczególnie ptactwa wodnego. Doskonale pracują w wodzie,不怕jąc zimna i potrafiąc pływać przez długie dystanse.
Przykładowe rasy:
- Labrador retriever
- Golden retriever
- Flat coated retriever
- Curly coated retriever
Szkolenie psa myśliwskiego
Podstawy szkolenia
Szkolenie psa myśliwskiego to proces wymagający cierpliwości, konsekwencji i wiedzy. Oto podstawowe zasady:
- Zacznij wcześnie – socjalizację szczeniaka rozpocznij już w 8. tygodniu życia
- Buduj na instynktach – szkolenie powinno wykorzystywać naturalne skłonności rasy
- Bądź konsekwentny – stosuj te same komendy i nagradzaj pożądane zachowania
- Szkolenie przez zabawę – dla większości ras najskuteczniejszą metodą jest nauka przez zabawę
- Praca w terenie – prawdziwe umiejętności nabywa się podczas pracy w łowisku
Szkolenie poszczególnych specjalizacji
Szkolenie tropowca:
- Węchowe ćwiczenia tropienia od szczenięcia
- Rozpoznawanie zapachu krwi
- Praca na smyczy tropowej
- Stopniowe wydłużanie dystansu tropienia
- Praca w różnych warunkach terenowych
Szkolenie wyżła:
- Nauka postawy (ustawiania się)
- Aportowanie od szczenięcia
- Praca z flintą – przyzwyczajanie do huku strzałów
- Praca w terenie – tropienie, wystawianie, aport
Szkolenie norowca:
- Zabawy w norach (na powierzchni)
- Przyzwyczajanie do ciemności i ciasnych przestrzeni
- Praca z opiekunem w terenie
- Szczenięce szkolenie w wydrążonych norach
Wymagane próby i certyfikaty
W Polsce psy myśliwskie muszą zdać odpowiednie próby pracy, aby mogły być wykorzystywane w polowaniach:
- Próba pracy tropowców – sprawdza umiejętność tropienia po śladzie krwi
- Konkurs pracy psów myśliwskich – wielostronna ocena umiejętności
- Próby pracy norowców – sprawdzenie gotowości do pracy w norach
W przypadku psów z grupy VII FCI, ukończenie prób i konkursu pracy psów myśliwskich stanowi dodatkowy wymóg hodowlany.
Podsumowanie
Wybór rasy psa myśliwskiego powinien być przemyślany i dostosowany do planowanych form polowań. Dla myśliwych ceniących wszechstronność idealne będą wyżły lub aportery. Dla osób specjalizujących się w polowaniach na grubą zwierzynę – tropowce (posokowce). Dla miłośników polowań z nagonką – gończe. Dla łowców lisów – norowce (jamniki).
Niezależnie od wybranej rasy, kluczem do sukcesu jest odpowiednie szkolenie, cierpliwość i miłość do czworonoga. Dobrze ułożony pies myśliwski to nieoceniony partner na polowaniach, którego umiejętności będą się rozwijać przez wiele lat.
Chcesz poznać więcej o polowaniach z psami? Przeczytaj nasz artykuł Polowanie z psami – specyfika i rasy, aby dowiedzieć się więcej o konkretnych technikach polowań z poszczególnymi rasami.
